علم و قرآن
چهارشنبه ٢۸ تیر ،۱۳٩۱
ممنوعیت نوشیدن شراب (خمر) در قرآن (2) ... نظرات() 

حکمت‌ها و اسرار علمی

حرمت و نجاست شراب و مسکرات از چند جهت قابل بررسی است و در روایات اهل بیت (علیهم السلام) و سخنان متخصصان علوم پزشکی مطالب مختلفی در مورد ضررهای معنوی، اجتماعی و بهداشتی آن گفته شده است که به طور خلاصه بدان ها اشاره می‌کنیم:

الف) آثار شراب خواری در روایات

عَن رَسولُ الله (صَلواتُ الله علیه) «الخمرُ اُمُ الخَبائِث» خمر ریشه زشتی‌ها و جنایات و امور پلید است (محدث نوری، 1377 ش)

عَن الباقر علیه السلام: «اِنَّ ُمدمِنُ الخَمر کَالعابد وَثَن وَ یورِثهُ الاِرتعاش وَ یَهدَمُ مُروَّتِه و تَحملهُ علی التَجسُّر علی المحارمِ مِن سَفک الدِماء وَ رکوبِ الزَّنا حتی لا یؤمنوا اذا سَکران یَثبُ علی حَرمهِ و هو لا یَعقِلُ ذلک و الخَمرُ لاتزید شارِبُها الاَکلَ شَر»

دائم الخمر مانند بت پرست است، شراب برایش رعشه بدن پدید می‌آورد، مردانگی و انصاف و مروتش را نابود می‌کند شراب است که شراب خوار را وادار بر جسارت بر نزدیکان و اقوام و خویشان و خونریزی و زنا می‌نماید حتی در هنگام مستی نمی‌تواند از زنای با محارم ایمن باشد او پس از مستی این کار را بی توجه انجام می‌دهد و شراب وادار کننده هر نوع شر و اعمال ضد انسانی است (مجلسی، 1385) در روایات به برخی از آثار زیان بار جسمی (رعشه بدن) و برخی آثار روحی و روانی اشاره شده از همه مهم‌تر مسئله زائل شدن عقل است که به آن اشاره شد.

ب) آثار ضد معنوی و اجتماعی

در آیات قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام به این آثار اشاره شده است که به آن‌ها اشاره کردیم اکنون نگاهی فهرست‌وار بدان ها می‌کنیم:

1- خروج شراب خوار از حوزه انسانیت: شراب عقل را زایل می‌کند و بیان شد که خمر به معنای پوشش است و از آن جهت بدین نام نامیده شده که عقل فرد مست شده را می‌پوشاند و از کار می‌اندازد. عقل عالی‌ترین موهبت الهی به انسان است. اندیشه امتیاز انسان است که او را از حیوانات جدا می‌سازد پس هنگامی که شراب انسان را مست می‌کند و عقل را زایل می‌سازد او را از حوزه انسانیت خارج می‌سازد و به یک حیوان تبدیل می‌کند.

2- ضررهای اجتماعی شراب خوار: شراب خواری از اعمال شیطانی است که شیطان می‌خواهد با آن بین انسان‌ها دشمنی کند شراب خواران به خاطر روحیه درنده خویی و شرارت که غالباً در حال مستی پیدا می‌شود، دست به اعمال جنایت آمیز می‌زنند، به طوری که آمار زیادی از تصادفات و قتل و خودکشی و درگیری با پلیس، مربوط به افرادی است که از مشروبات الکلی استفاده می‌کنند. (دیاب، 1383)

طبق آماری که برخی مؤسسات تحقیقاتی در غرب منتشر کرده‌اند جرائم اجتماعی الکلی‌ها از این قرار است (مکارم شیرازی، 1373) : مرتکبین قتل‌های عمومی 50 درصد ضرب و جرح در اثر نوشیدن شراب 8/77 درصد جرائم جنسی مربوط به الکلی‌ها 8/88 درصد یکی از صاحب‌نظران می‌نویسد: یکی از ضررهای مسکرات مردم آزاری است، شخص شراب خوار، مردم، همسایگان پدر و مادر و خانواده خود را اذیت می‌کند (اهتمام، 1344)

3- زیان‌های اقتصادی شراب خوار: یکی از دانشمندان می‌گوید: اگر دولت‌ها ضمانت کنند که درب نیمی از میخانه ها را ببندند می‌توان ضمانت کرد که از نیمی از بیمارستان‌ها و تیمارستان‌ها بی نیاز می‌شویم (مکارم شیرازی،1373) پس اگر تجارت مشروبات الکلی سودی زودگذر (مثل مالیات برای دولت‌ها) دارد اما ضررهای آن بیشتر از نفع آن است و این حقیقی است که قرآن قرن‌ها قبل بیان داشت «وَإِثْمُهُمَآ أَکْبَرُ مِن نَّفْعِهِمَا» (بقره/219)

4- ضررهای معنوی شراب خوار: مصرف مسکرات به صورت کلی انسان را از دین دور می‌کند ولی به صورت خاص قرآن کریم می‌فرماید: مانع یاد خدا و نماز است (مائده/91-90). یکی دیگر از ضررهای الکل در حوزه اخلاق است. در شخص الکلی عاطفه خانوادگی و محبت نسبت به زن و فرزند ضعیف می‌شود به طوری که مکرر دیده شده است پدرانی فرزندان خود را با دست خود کشته‌اند (مکارم شیرازی، 1373)

پ) آثار زیان بار خمر از نظر علوم پزشکی

در این مورد بسیاری از صاحب‌نظران، پزشکان و مفسران مطلب و کتاب نوشته‌اند که به پاره ای از آن‌ها اشاره می‌کنیم. در ابتدا مطالب دکتر دیاب و دکتر قرقوز را که توضیحات مشروحی در این زمینه داده  می‌آوریم:

الکل با سرعت شگفت انگیزی از طریق بافت‌های مخاطی دهان و معده و ریه جذب شده، وارد خون می‌شود. یعنی به محض رسیدن جام محتوی مشروب به دهان، الکل جذب و سریعاً وارد جریان خون می‌شود. پس از ورود الکل به معده با توجه به نسبت آب موجود در آن به تمام بافت‌های بدن توزیع می‌گردد. اگر زن باردار مشروب الکلی مصرف کند به بدن جنینی که در شکم دارد می‌رسد و مستقیماً روی مغز وی اثر می‌گذارد زیرا تأثیر مستقیم الکل روی مغز است؛ و هم چنین پنج تا ده درصد الکل مصرف شده، بدون هیچ گونه تبدیلی به وسیله کلیه‌ها و ریه ها رفع می‌شود. اما بقیه در معرض اکسیده شدن در کبد قرار گرفته و تبدیل به گاز دی اکسید کربن (CO2) و آب و انرژی می‌شود. میزان واحد کالری بدست آمده از یک گرم الکل در این عمل به هفت کالری می‌رسد و همین مسئله موجب بروز بی میلی شدید به غذا در انسان می‌گردد که نتیجه آن دچار شدن شخص به کمبود مواد غذایی در بدن است.

مضار و مفاسد طبی الکل

مفاسد الکل را می‌توان به دو قسمت اصلی تقسیم کرد: مسمومیت الکلی حاد (مستی) و مسمومیت الکلی مزمن (اعتیاد) یا الکلیسم.

اول مسمومیت الکلی حاد

مصرف مقدار زیاد الکل، انسان را دچار گیجی و مستی می‌کند. چه شخص معتاد به الکل باشد چه نباشد. عضوی که بیش از سایر اعضای بدن از الکل متأثر می‌شود مغز است. تأثیر الکل بر مغز همانند سایر مواد مخدر تأثیری است تخدیری. حالت مستی موقعی بروز می‌کند که میزان الکل موجود در خون به 5/0 درصد برسد با افزایش میزان الکل موجود در خون شدت مستی نیز افزایش می‌یابد تا اینکه به بیهوشی و سپس مرگ منتهی گردد. این عوارض دماغی شخص مست را در معرض این خطرها قرار می‌دهد:

1-  تصادف با اتومبیل و یا سقوط در رودخانه و یا گودال به دلیل عدم توانایی در حفظ تعادل به هنگام راه رفتن.

2-    اقدام به تجاوزهای جنسی به دلیل ایجاد میل شدید به مقاربت جنسی در شخص.

3-    تجاوز به حقوق دیگران و به راه انداختن مشاجرات بی دلیل به جهت فقدان تعقل و تفکر منطقی.

4-    زخم معده حاد که ممکن است منجر به مرگ شود.

5-  اغما که ممکن است با کمبود قند خون نیز همراه شود حتی برخی افراد مست با استنشاق بوی استفراغ خود نیز می‌میرند.

6-    مرگ بر اثر تنگی نفس و متوقف شدن قلب از فعالیت.

شاید برخی در مقام اعتراض بگویند که مقدار کمی الکل موجب سکر نمی‌شود. در پاسخ می‌گوید: خیر، حالتی وجود دارد بنام «سکر» که مرض معروف است و در نتیجه نوشیدن مشروبات الکلی (چه کم و چه زیاد) برای افرادی که دارای شخصیتی متزلزل هستند حاصل می‌شود و به صورت جنون عقلی حاد ظاهر می‌شود این حالت از چند ساعت تا بیست و چهار ساعت به طول می‌انجامد و گاهی بیشتر از این مدت هم طول می‌کشد.

اعتیاد مزمن به الکل سبب وارد آمدن زیان‌های بسیاری به تمام دستگاه‌های بدن می‌گردد که می‌توان این زیان‌ها را با توجه به دستگاه‌های متضرر به قرار زیر عنوان کرد:

1-    الکل و بیماری‌های عصبی

2-    الکل و بیماری‌های گوارشی

3-    الکل و بیماری‌های قلبی

4-    الکل و نارسایی‌های خونی

5-    الکل و سرطان

6-    الکل و بیماری‌های روانی

در مورد برخی از این ضررهای بهداشتی و بیماری‌های که در مورد شراب خواران نسبت داده شد باید گفت که اولاً این بیماری‌ها همه گیر نیست بلکه برخی از این آثار در برخی از افراد هویدا می‌شود ولی در برخی دیگر ظاهر نمی‌شود (مثل سرطان، بیماری‌های عصبی، سکته مغزی و ...) که علت این امر می‌تواند قدرت متفاوت بدن افراد در مقابل آثار زیان بار شراب باشد. یعنی برخی افراد در مقابل برخی بیماری‌ها مقاومت بیشتری دارند. آری جلوگیری از نوشیدن شراب و حکم به پلید بودن آن یکی از معجزات علمی قرآن کریم است. چرا که در شرایطی این احکام صادر شد که بشریت با علاقه و اشتها به شراب خواری روی آورده بودند و از ضررهای بهداشتی آن اطلاع چندانی نداشتند در حقیقت این ممنوعیت یکی از خدمات دین اسلام به بشریت بوده است.